२३ कात्तिक/अर्थ र व्यापार – अमेरिकी डलरको भाउ अत्यधिक बढेर नयाँ रेकर्डमा पुगेको छ । अघिल्लो दिनको तुलनामा अमेरिकी डलरको भाउ प्रतिडलर १४ पैसा महँगिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले शुक्रबारका लागि निर्धारण गरेको एक अमेरिकी डलरको बिक्रीदर मूल्य १३५ रुपैयाँ ३० पैसा भएको छ । यसैगरी, एक अमेरिकी डलरको खरिददर मूल्य १ सय ३४ रुपैयाँ ७० पैसा पुगेको छ । यो मूल्य नेपाली बजारमा अहिलेसम्मकै उच्च हो ।
यसैगरी, साउदी रियालको बिक्रीदर मूल्य ३६ रुपैयाँ २ पैसा तथा खरिददर मूल्य ३५ रुपैयाँ ८६ पैसा निर्धारण भएको छ । राष्ट्र बैंकले शुक्रबारका लागि कतारी रियालको बिक्रीदर मूल्य ३७ रुपैयाँ १२ पैसा तथा खरिदर मूल्य ३६ रुपैयाँ ९६ पैसा तोकेको छ ।
त्यस्तै, यूएई दिरामको बिक्रीदर मूल्य ३६ रुपैयाँ ८४ पैसा तथा खरिददर मूल्य ३६ रुपैयाँ ६७ पैसा छ । एक मलेसियन रिंगिटको खरिददर मूल्य ३० रुपैयाँ ५९ पैसा रहँदा बिक्रीदर मूल्य ३० रुपैयाँ ७३ पैसा छ ।
त्यस्तै अस्ट्रेलियन डलरको बिक्रीदर मूल्य ८९ रुपैयाँ ७२ पैसा तथा खरिददर मूल्य ८९ रुपैयाँ ३३ पैसा छ ।
अमेरिकी डलर महँगिदा नेपालमा आयात हुने विदेशी मालसामानको भाउ अझै बढाउने भएकाले डलरको भाउ अत्यधिक भएपछि नेपाललाई धेरै असर पार्ने सम्बन्धीत सरोकारवालाहरुले बताएका छन ।
उनीहरुका अनुसार अन्य मुलुकसँग नेपालको व्यापार घाटा ठूलो रहेकाले डलरको मूल्य अत्यधिक बढ्दा नेपाललाई नोक्सानी बढी हुन्छ । नेपालमा मासिक औसत १ सय ३५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको विदेशी सामान आयात हुने गरेको छ । यसैगरी, नेपालबाट मुस्किलले मासिक करिब १४ अर्ब रुपैयाँ बराबरको मात्र सामान विदेश निर्यात हुने गरेको छ ।
यति ठूलो ब्यापार घाटाको खाडल रहेकाले अमेरिकी डलरको मूल्य बढ्दा नेपाललाई धेरै नोक्सानी पर्दछ । अमेरिकी डलरको मूल्य बढ्दा आयात हुने सबै वस्तु महँगिन जान्छ । यसले मुलुकमा मुद्रास्फिति बढ्ने जोखिम रहन्छ ।
सबैभन्दा धेरै आयात हुने पेट्रोलियम पदार्थ, सवारीसाधन तथा पार्टपूर्जा, औद्योगिक कच्चा पदार्थ समेत महँगिन जान्छ । डलरको भाउ अकासिएपछि एउटै परिमाणमा आयात गर्दा पनि धेरै विदेशी मुद्रा खर्चिनुपर्ने हुन्छ ।
अमेरिकी डलरको भाउ महँगिदा दैनिक उपभोग्य वस्तु महँगिने, निर्माण आयोजना तथा पूर्वाधारको लागत बढ्ने समस्या देखिन्छ । डलरको भाउ बढ्दा पर्यटन र रेमिट्यान्स क्षेत्रबाट भने नेपाललाई हुने आम्दानी रुपैयाँमा केही बढी देखिन जान्छ । पर्यटन सेवाबाट डलरमा लिने आम्दानी बढ्ने र अमेरिकी डलरमा मासिक तलब खाएर नेपाल रेमिट्यान्स पठाउनेहरु भने मालामाल हुने छन् ।