६ बैशाख/अर्थ र व्यापार – आयात नरोकिएकै कारण अहिले मुलुकको व्यापार घाटा झन्डै ११ खर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्ष २०७९/०८० को वितेका ९ महिना (गत साउनदेखि चैत मसान्तसम्म) को तथ्यांक अनुसार मुलुकको व्यापार घाटा झन्डै ११ खर्ब रुपैयाँ पुगेको देखिएको हो ।
चालु आवको वितेका ९ महिनाको अवधीमा कुल व्यापार घाटा १० खर्ब ८३ अर्ब २२ करोड ९० लाख २९ हजार पुगेको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा नेपालले १३ खर्ब ६ अर्ब ८ करोड ९० लाख ९१ हजार रुपैयाँको व्यापार घाटा व्यहोरेको थियो ।
व्यापार घाटामा गत आर्थिक वर्षको यसै अवधिको तुलनामा १७.०६ प्रतिशतले कमी आएको विभागले जनाएको छ । चालु आवको वितेका ९ महिनाको अवधिमा देशको कूल व्यापार १३ खर्ब १९ अर्ब ७८ करोड ८९ लाख रुपैयाँ बराबर भएको विभागले जनाएको छ । अघिल्लो आवमा १६ खर्ब २७ अर्ब २३ लाख ४९ हजार रुपैयाँ बराबरको कूल व्यापार भएको थियो ।
चालु आर्थिक वर्षको ९ महिनाको अबधिमा विदेशी वस्तुको आयातसँगै स्वदेशी वस्तुको निर्यात घटेको छ । भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांक अनुसार सो अवधीमा आयातसँगै निर्यातमा कमी आएको छ ।
विभागका अनुसार यस अवधीमा आयातमा १८ र निर्यातमा २६ प्रतिशतले कमी आएको छ । वितेका ९ महिनाको अबधिमा १२ खर्ब १ अर्ब ५० करोड ८९ लाख ९१ हजार रुपैयाँ बराबरको आयात भएको छ ।
अघिल्लो आवको तुलनामा चालू आवको ९ महिनामा १८.८ प्रतिशतले आयातमा कमी आएको हो । अघिल्लो वर्षको सोही अबधिमा १४ खर्ब ६६ अर्ब ६२ करोड २० लाख रुपैयाँ बराबरको आयात भएको थियो ।
यसैगरि, विभागले चालू आवको ९ महिनाको अबधिमा एक खर्ब १८ अर्ब २७ करोड ९९ लाख रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको जनाएको छ । विभागका अनुसार अघिल्लो आवमा एक खर्ब ६० अर्ब ५७ करोड २९ लाख रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको थियो ।
अघिल्लो आवको तुलनामा चालू आवमा २६.३४ प्रतिशतले निर्यातमा कमी आएको हो । सरकारले देसको निर्यात बढाएर आयात नियन्त्रण गर्दै जाने नीति लिएको लामो समय भईसक्दापनि अझै अपेक्षाकृत रुपमा आयात नियन्त्रण नभएको विभागले स्वीकारेको छ ।
समिक्षा अवधीमा भन्सार राजस्व भने केही बढ्न थालेको देखिएको छ । जसकाकारण एक महिनामै ३३ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ भन्सार राजस्व संकलन भएको छ । सरकारले विभिन्न वस्तुको आयातमा लगाएको आयात प्रतिबन्ध हटेपछि पछिल्लो समय राजश्व संकलनमा बृद्धि हुन थालेको हो ।
गत माघदेखि सरकारले विभिन्न वस्तुको आयातमा लगाएको प्रतिबन्ध, एलसीको मार्जिन हटाएपछि पछिल्लो समय भन्सार राजस्वमा सुधार हुन थालेको हो ।
विभागका अनुसार गत फागुन महिनाको तुलनामा चैत महिनामा मात्र ३३ अर्ब ३२ करोड ९२ लाख २७ हजार रुपैयाँ बढी राजश्व संकलन भएको हो । गत फागुन महिनासम्म भन्सार विभागले २ खर्ब ४२ अर्ब ७२ करोड ४४ लाख ३२ हजार रुपैयाँ बराबरको राजश्व संकलन गरेकोमा चैत महिनामा २ खर्ब ७६ अर्ब ५३ करोड ७० लाख रुपैयाँ बराबरको राजश्व संकलन गरेको छ ।
भन्सार विभागका सूचना अधिकारी पुन्यविक्रम खड्काले विगतका केही महिनाहरुको तुलनामा पछिल्लो समय देसको व्यापार घाटा झन्डै ११ खर्ब रुपैयाँ भएपनि भन्सार राजस्व संकलनमा भने केही सुधार हुन थालेको बताए । ‘हाल विभिन्न वस्तुको आयातमा लगाईएको प्रतिबन्ध हटेपछि त्यसको असर भन्सार राजस्वमा देखिन थालेको छ, विस्तारै राजस्व संकलन बढ्ने हाम्रो अनुमान छ’ खड्काले भने ।
विभागका अनुसार चालू आवको ९ महिनाको अबधिमा कुल १२ खर्ब १ अर्ब ५० करोड ८९ लाख ९१ हजार रुपैयाँ बराबरको आयात भएको छ । गत फागुन महिनामा १० खर्ब ५८ अर्ब ३८ करोड ५५ लाख रुपैयाँ बराबरको आयात भएको थियो । अहिले आयातमा पनि अपेक्षाकृत रुपमा कमी नआएको देखिएको विभागले जनाएको छ ।