८चैत/अर्थ र व्यापार – मुलुकको निर्यात बढेर यसपाली ऐतिहासिक रेकर्ड नै कायम भएको छ । चालु आवको वितेका आठ महिना गत फागुनमसान्तसम्म नेपालले कुल १ खर्ब ४७ अर्ब ७४ करोड ६० लाख रुपैयाँ बराबरको निर्यात गरेको छ ।
भन्सार विभागको तथ्यांक अनुसार गत आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को एक वर्षको अवधिमा कुल निर्यात १ खर्ब ४१ अर्ब १२ करोड रुपैयाँ बराबरको रहेको थियो । यससँगै निर्यात व्यापारले ८ महिनामै नयाँ रेकर्ड राख्न सफल भएको विभागले जनाएको छ । गत आवमा इतिहासमै पहिलो पटक एकखर्ब माथिको निर्यात पुगेकोमा सो रेकर्ड तोड्दै यस वर्ष निर्यातले उत्साहजनक रेकर्ड राखिरहेको विभागले जनाएको छ ।
भन्सार विभागको तथ्यांक अनुसार आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को फागुन मसान्तसम्म भने ९७ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको थियो । यस वर्ष निर्यातमा ८३ दशमलब ९० प्रतिशतको वृद्धि भएको छ । निर्यातलाई आन्तरिक उत्पादनले भन्दा पनि आयात भएर आएर पुनः रिप्याकेजिङ गरेर बाहिर पठाउने दुई बस्तुले ऐतिहासिक उचाइमा पु¥याएको हो।
नेपालको निर्यातमा सबैभन्दा धेरै हिस्सा पाम तेल, सोयाबिन तेल, भटमास तेल लगायतको छ। आठ महिनामा तेस्रो देशबाट आयात भएर ८४ अर्ब बराबरको तेल भारत निर्यात भएको छ। यो भनेको कुल निर्यातको ५७ प्रतिशत हो।
यसैगरि, इन्डोनेसिया मलेसिया लगायत देशहरुबाट ६३ अर्ब बराबरको पाम, भटमास तेलको आयात भएको छ। यी वस्तुहरु तेस्रो देशबाट आयात भएर भारत निकासी हुने गरेको छ। नेपाली व्यावसायीहरुले भन्सार महसुलको फाइदा लिएर धमाधम निर्यात गरिरहेको तथ्यांकले देखाएको छ । तर, यसमा भ्यालु एड भने हुने गरेको छ। निर्यातमा ६३ अर्ब बराबरको भने अन्य वस्तु रहेको छ। निर्यात हुने अन्य वस्तुमा ओभन फाब्रिक जुट रहेको छ। यो अवधिमा ४ अर्ब बराबरको निर्यात भएको छ ।
यस्तै, कार्पेट कार्पेट ३ अर्ब ३९ करोड बराबरको अमेरिका निर्यात भएको छ। यसैगरी, अलैची भारतीय बजारमा ३ अर्ब २३ करोड मूल्य बराबरको निर्यात भएको छ। अन्य सामाग्रीमा धेरैजसो धागोकै उत्पादनहरु रहेका छन् ।
चालु आर्थिक वषको वितेका आठ महिना साउनदेखि फागुनमसान्तसम्ममा झन्डै २ खर्ब रुपैयाँ बराबरको पेट्रोलियम पदार्थको आयात भएको छ । भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांक अनुसार आठ महिनाको अवधिमा एक खर्ब ६८ अर्ब ३३ करोड ३८ लाख रुपैयाँ बढीको पेट्रोलियम पदार्थको आयात भएको हो ।
विभागको तथ्यांक अनुसार ८७ अर्ब ८३ करोड ५४ लाख रुपैयाँ बराबरको डिजेल, ४० अर्ब ६४ करोड १४ लाख रुपैयाँ बराबरको एलपी ग्यास र ३९ अर्ब ८५ करोड ६९ लाख रुपैयाँ बराबरको पेट्रोलको आयात भएको हो ।
यसैगरि, आयातको दोस्रो नम्बरमा सोयाबिन तेलको आयात भएको छ । आठ महिनामा ४३ अर्ब ७४ करोड ६७ लाख रुपैयाँ बराबरको तेलका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थको आयात भएको हो । ३० अर्ब ९९ करोड बढीको पाम तेल, २८ अर्ब १७ करोड बढीको सुन, ३३ अर्ब ७६ करोड बढीको मोबाइल फोन आयात भएको छ ।
आयातको दोस्रो नम्बरमा रहेको सोयाबिन तेलको निर्यात पहिलो नम्बरमा रहेको छ । आठ महिनाको अवधिमा नेपालले १ खर्ब ७१ अर्ब ६६ करोड १८ लाख रुपैयाँ बढीको सोयाबिन तेलको निर्यात गरेको छ ।
नेपालका तेल उद्योगीले विभिन्न देशबाट तेलका लागि आवश्यक पर्ने कच्चा पदार्थका आयात गरेर नेपालमा प्रशोधन गरी पुनः तेस्रो देशमा निर्यात गर्ने गरेका छन् ।
भन्सार विभागका अनुसार निर्यातको तुलनामा आयातमा बृद्धि हुँदा व्यापार घाटामा बृद्धि भएको हो । चालु आवको वितेका आठ महिनामा साढे ११ खर्ब रुपैयाँ बढीको आयात हुँदा ३४ दशमलब ५० प्रतिशतले व्यापार घाटा बढेको छ ।
चालु आवको वितेका आठ महिनामा नेपालको ११ खर्ब ६० अर्ब ९८ करोड ८७ लाख रुपैयाँ बराबरको वैदेशिक व्यापार घाटा व्यहोरेको छ । गत आवको सोही अवधिमा नेपालको ८ खर्ब ६३ अर्ब २० करोड ९३ लाख रुपैयाँ बराबरको व्यापार घाटा व्यहोरेको थियो । यस्तैगरी, चालु आवको ८ महिनामै नेपालको वैदेशिक व्यापार ४२ दशमलब १३ प्रतिशतले बढेको छ । यस अवधिमा १४ खर्ब ५६ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ बराबरको पुगेको विभागले जनाएको छ । विभागका अनुसार गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा १० खर्ब २४ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ बराबरको वैदेशिक व्यापार भएको थियो ।