२४ मंसिर/अर्थ र व्यापार– अर्थमन्त्री जनार्दन शर्मा, पूर्व अर्थमन्त्री सुरेन्द्र पाण्डे र नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले आयातमा कडाई गर्नुपर्ने साझा धारणा राखेका छन् । अर्थसमितिमा भएको छलफलमा अर्थमन्त्री लगायत तीनै जनाले यस्तो धारणा राखेका हुन । उनीहरुले अहिले आयात बढेको र देशको अर्थतन्त्रमै असर पु¥याएकोले विलासिताका वस्तु आयातमा कडाई गर्नुपर्ने धारणा राखे । 
छलफको सरुमा आफ्नो धारणा राखेका अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले विलासिताको वस्तुहरुमा थोरै ‘मार्जिन’ राखेर ल्याउन पाउने लगायतको विषयमा छलफल भइरहेको बताए । उनले अदालतले कतिपय बेला ‘स्टे अर्डर’ जारी गरिरहेकाले नियन्त्रणमा केही कठिनाइ भइरहेका बताउँदै मन्त्रालयले अहिलेको अवस्थालाई अध्ययन गर्दै विलासिताका वस्तु आयातमा कडाई गर्ने नीति लिने प्रष्ट पारे ।
‘अहिले सुपारी आयातमा पनि कडाइ गरिएको छ, हिजोको सरकारले सुपारी आफ्नो तवरले ल्याउन पाउने नीति बनाएको लगायतका विविध समस्याले पैठारी भइरहेको थियो, ती लगायतका विषयलाई मध्यनजर गर्दै आयातमा कडाइ गरेका छौं, अझै कसरी आयातलाई प्रतिस्थापन गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा अध्ययन गरिरहेका छौं,’ उनले भने ।
उनका अनुसार चाँदीमा भन्सार बढाएर एकपटकमा ३५ हजार डलरभन्दा बढीको आयात गर्न नपाउने भनेपछि अहिले केही नियन्त्रण भएको छ । ‘चाँदी अत्याधिक वृद्धि भएको थियो, सुनको बारेमा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा काँचो सुनलाई थोरै बटारेर ल्याउने प्रवृत्ति बढेकाले भन्सारमा कडाई गरिएको छ, त्यो प्रवृत्ति अत्यन्तै बढेकाले अर्थ मन्त्रालयले विशेष ‘टास्क फोर्स’ बनाएर विमानस्थल भन्सारमा राखेको छ, जसकारण त्यहाँ दैनिक १९÷२० किलो सुन जम्मा भइरहेको छ, ती सुन भन्सार तिरेर मात्र लैजाने व्यवस्था भएको छ’ उनले भने ।

सो छलफल कार्य्रक्रममा नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले पनि आयातमा कडाई गर्ने तयारी भइरहेको बताए । ‘आयातमा ‘अन्वान्टेड’ वस्तुलाई निरुत्साहन गर्नु पर्ने बेला आएको छ, मार्जिन राखेर हुन्छ कि वा कसरी हुन्छ, ती वस्तुहरुमा कडाई गर्नु पर्नेछ, प्रतिबन्ध नै गर्ने भन्ने चाहिँ हुँदैन,’ उनले भने ।
उनले अहिले तरलतामा पनि निकै चाप परेको धारणा राखे ।  ‘साउनदेखि हालसम्म कर्जा ४११ अर्ब रुपैयाँले बढेको छ, तर निक्षेप ६४ अर्ब रुपैयाँले मात्रै बढेको देखिन्छ, यो तथ्यांकले पनि केही सन्देश दिन्छ, राष्ट्र बैंक्ले पनि यो अवधिमा विभिन्न मौद्रिक उपकरणहरु प्रयोग गरेर २३ खर्ब ८६ अर्ब रुपैयाँ बजारमा पठाएका छौं’ उनले भने ।
अधिकारीका अनुसार हाल बैंकिङ प्रणालीमा १६ अर्ब रुपैयाँ मात्रै अधिक तरलता छ । उनले व्याजदर पनि औसत ९ प्रतिशत र कर्जा–निक्षेप अनुपात ९१ प्रतिशतको हाराहारीमा रहेको जानकारी गराए । अनुत्पादक क्षेत्रमा कर्जाको माग बढ्दा र सरकारी पुँजीगत खर्च नहुँदा तरलताको अभाव सिर्जना भएको पनि उनको बुझाई छ ।
छलफल कार्य्रक्रममा पूर्व अर्थमन्त्री सुरेन्द्र पाण्डेले पनि विलासिताका वस्तु आयातमा कडाई नगर्नुको विकल्प नरहेको बताएका छन् । अहिले बजारमा तरलताको अभाव व्याप्त रहेको बताउँदै उनले विलासिता वस्तु आयतमा कमि गर्नु पर्ने उनको पनि धारणा छ ।
‘केही निश्चित वस्तुमा कडाई गरेर काम गर्न सकिन्छ, जस्तै सुन, चाँदी, गाडी, सुपारी लगायतका वस्तुमा के गरेर हुन्छ कडाई गरेर त्यस्ता वस्तुको आयातमा कडाई गर्न आवश्यक छ, गाडीमा भन्सार दर बढाउन सकिने अवस्था पनि छैन, त्यसमा स्वभाविक रुपमा बढी नै छ, निश्चित सीमा वा कोटा दिएर वा के गरेर हुन्छ कडाई नगर्नुको विकल्प म देख्दिन,’ उनले भने । यसैगरि, उनले यही अवस्था भयो भने अर्थ व्यवस्था नै क्रयास हुने सम्भावना पनि रहेको बताए ।