नेपालमा पर्यटन क्षेत्रको विकास गर्नुपर्छ र पर्यटन क्षेत्रकै माध्यमवाट समृद्ध नेपाल निर्माण गर्न सकिन्छ भन्ने चर्चा हुन थालेको धेरै भयो  । तर चर्चा भएअनुरुप न त देशभित्र पर्यटक भित्र्याउनको लागी आवश्यक तयारी देखिन्छ न त अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालको प्रचार–प्रसार नै सो अनुसार भएको देखिन्छ ।

राज्यले पर्यटनलाई महत्व दिने भनेर भनेपनि यो क्षेत्रमा युवाहरुको आकर्षण वढ्न सकेको छैन । जवसम्म यो क्षेत्रमा योग्य र क्षमतावान व्यक्तिहरुको प्रवेश हुँदैन, तवसम्म यो क्षेत्रले फड्को मार्न सक्दैन । 

नेपाल सरकारले सन २०२० मा २० लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य सहित नेपाल भ्रमण वर्ष मनाउने तयारी गरिरहेको छ । नेपाल भित्र नेपाल भ्रमण वर्षको जसरी चर्चा छ, त्यो चर्चा र बहस देशवाहिर भएको भए नेपाल भ्रमण वर्ष सफल होला भन्ने अपेक्षा गर्न सकिन्थ्यो तर विदेशमा यसवारे कसैलाई जानकारी भएको देखिँदैन । त्यसैले नेपाल भ्रमण वर्ष सफल पार्न नेपाल सरकार,नेपाल पर्यटन वोर्ड, नेपाल भ्रमण वर्षको सचिवालय, निजी क्षेत्र,निजी क्षेत्रका व्यवसायिक संस्थाहरु तथा विदेशस्थित दुतावास र कुटनितिक क्षेत्र विच सहकार्य र समन्वय आवश्यक छ । 

नेपाल भ्रमण वर्ष सुरु हुनु अगावै केहि सुधारहरु गर्नु आवश्यक छ भने दिर्घकालीन गर्नुमा गुर्नुपर्ने केहि कामहरु छन । आज पनि हामो विमानस्थलका कर्मचारीहरुको व्यवहार उस्तै अशिष्ट छ, त्यसमा तुरुन्त परिवर्तन ल्याउनुपर्छ । सकेसम्म अनलाईन भिसा,लगेज व्यवस्थापनको समस्याको अन्त्य, दलालको अवरोधवाट मुक्ति तत्काल व्यवस्था गर्नु आवश्यक छ । सामान्य वाटोघाटोको व्यवस्थापनमा पनि ध्यान दिनु आवश्यक छ । नेपाल भ्रमण वर्षलाई नै लक्षित गरेर राजमार्गहरुको सुधार गर्नु आवश्यक छ ।

वर्षौंदेखि हामी काठमाडौं, पोखरा वा चितवनलाई मात्र देखाईरहेका छनैं । देशैभरी पर्यटकीय स्थलहरु विकास गर्नेतिर उचित ध्यान पुगेको छैन । अर्कोतिर नेपाल भ्रमण वर्षलाई लक्षित गरेर सेवा प्रदायकहरुले छुट वा अन्य विशेष योजनाहरु ल्याउन आवश्यक छ,जसले गर्दा पनि पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सकियोस ।

सवैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष प्रचार–प्रसार नै हो । आजपनि नेपाल भन्दा नचिन्नेहरु विश्वमा प्रशस्तै छन । त्यसैले नेपाल भ्रमण वर्षका लागी अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा प्रचार–प्रसारलाई तिव्र पारिनुप¥यो । प्रविधिको प्रयोग र सामाजिक सञ्जालमा अझ प्रभावकारी उपस्थिति हुनुप¥यो । प्रचार–प्रसार गर्दा पनि बढि भन्दा बढि व्यक्तिलाई नेपाल वारे जानकारी दिन सक्ने उपायहरु अपनाउन आवश्यक छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र ठूला पूर्वाधारको निर्माणमा तिव्रता दिनैपर्छ । त्यस्तै महत्वपूर्ण विषय हो–जनशक्ति । आजसम्म पनि नेपालमा उत्पादित जनशक्ति विदेशीईरहेको छ भने अर्कोतिर पर्यटन क्षेत्रका लागी योग्य जनशक्ति उत्पादन नै कम छ । अर्कोतिर नेपालमा उत्पादित जनशक्ति कतिपय अवस्थामा नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा आवश्यक जनशक्ति संग तालमेल मिलिरहेको छैन ।
त्यसैले बहस वा छलफलमा मात्र पर्यटन क्षेत्र नेपालको विकासको प्रमुख आधार हो भनेर मात्र हुँदैन,त्यसका लागी आवश्यक पूर्वाधार र वातावरण निर्माणमा ध्यान दिनैपर्छ । अर्कोतिर कसरी नेपालमा स्तरीय पर्यटक भित्र्याउने र उनीलाई नेपालमा दिएको सेवा–सुविधालाई अझ परिस्किृत गर्ने भन्नेतिर पनि सोच्न आवश्यक छ । जसका कारण एउटै पर्यटक पनि दाहो¥याएर नेपाल आईरहोस ।

(थापा आलय होलिडेज प्रा.लि. का प्रबन्ध निर्देशक हुन ।)